Datça Yarımadası, Muğla'nın güneybatısında, Ege ile Akdeniz'in buluştuğu noktaya doğru uzanan ince ve dağlık bir kara parçasıdır. Kıvrım kıvrım kıyısındaki çok sayıda koy, badem ve zeytin bahçeleri arasındaki köyler ve binlerce yıllık antik kentler, yarımadayı kısa bir tatilde bile keşfetmeye değer kılar.
Otelimiz Kızlan mahallesinde, Marmaris–Datça yolu üzerinde ve Datça merkezine karayoluyla yaklaşık 12 km uzaklıktadır. Günübirlik gezilerinizi kolayca planlayabilmeniz için yerleri bölgelere göre grupladık. Verilen mesafeler yaklaşıktır; yol ve mevsim koşullarına göre değişebilir.
Datça merkezi ve çevresi
İskele ve liman
Bugünkü Datça'nın merkezi, güney kıyıdaki İskele mahallesidir; ilçe merkezi 1947'de Reşadiye'den buraya taşınmıştır. Limanı çevreleyen kıyı yolu boyunca kafe ve restoranlar sıralanır ve kasaba özellikle akşamüstünden itibaren hareketlenir. Merkezdeki Kumluk Plajı, kasabanın içinden yürüyerek ulaşılabilen bir kumsaldır.
Ilıca Gölü ve Taşlık
Kasaba merkezindeki Ilıca Gölü, ördekleri ve balıklarıyla bilinen küçük bir göldür. Kıyısında kısa bir yürüyüş yapıp dinlenmek için uygun, sakin bir köşedir. Yakınındaki Taşlık Plajı ile birlikte merkezde dolaşırken uğrayabileceğiniz duraklardan biridir.
Eski Datça ve Reşadiye
Limandan yaklaşık 3 km içeride, bir yamaçta yer alan Eski Datça, dar ve arnavut kaldırımlı sokakları, begonvillerin sardığı taş evleri ve avlulu yapılarıyla yarımadanın geleneksel dokusunu yaşatır. Eski evlerin pek çoğu bakımla yeniden canlandırılmış; bunların bir kısmında bugün kafeler, atölyeler ve el işi dükkânları bulunur. Şair ve çevirmen Can Yücel uzun yıllar Datça'da yaşamış ve burada toprağa verilmiştir; Eski Datça'daki evi mahallenin kültürel simgeleri arasında anılır.
Komşu Reşadiye ise 1947'ye kadar ilçenin merkeziydi. Yarımada da 20. yüzyılın başından bu yana, Osmanlı padişahı V. Mehmed Reşad'a atfen Reşadiye Yarımadası adıyla da anılır.
Burgaz (Eski Knidos)
Datça merkezinin hemen doğusundaki Burgaz, araştırmacıların çoğunca Knidosluların ilk yerleşim yeri olarak kabul edilir; kentin ağırlık merkezinin MÖ 4. yüzyıl civarında yarımadanın ucundaki Tekir'e kaydığı düşünülür. ODTÜ ekibinin 1993'ten bu yana yürüttüğü kazılar, burada MÖ 8. yüzyıldan Erken Hellenistik döneme uzanan kesintisiz bir yaşamın ve dört liman havzasının izlerini ortaya koymuştur. Kalıntılar Knidos'taki kadar belirgin değildir; burası bir kazı alanı olduğundan ziyaret koşullarını önceden öğrenmenizi öneririz.
Kızlan ve yarımadanın doğusu
Kızlan yel değirmenleri
Adını çevresindeki kızıl renkli topraktan aldığı söylenen Kızlan, Datça'nın simgelerinden birine ev sahipliği yapar: sırtın eteğinden tepesine doğru sıra halinde yükselen altı taş yel değirmeni. Hepsinin kapısı güneye dönüktür. Kara yolu ve elektrik yarımadaya ulaşmadan önce değirmenler yerel ekonominin önemli bir parçasıydı ve sahipleri Datça'nın varlıklı aileleri arasında sayılırdı. Değirmenlerden biri onarılmıştır; sıra halindeki değirmenler bugün yarımadaya gelenlerin uğradığı bir duraktır.
Emecik Apollon Kutsal Alanı
Datça'nın doğusundaki Emecik köyü yakınında, Arkaik döneme uzanan bir Apollon kutsal alanı bulunur. ODTÜ ekibinin 1998'de başlattığı kazılarda teraslar, Hellenistik döneme ait anıtsal bir yapı ve üst terasta Erken Bizans dönemine ait bir kilise gün ışığına çıkarılmıştır. Burası da bir kazı alanıdır; ziyaret koşulları dönemden döneme değişebilir.
Yarımadanın batısı ve Knidos
Knidos Antik Kenti
Yarımadanın batı ucunda, Ege ile Akdeniz'in birleştiği Tekir Burnu'nda kurulan Knidos, Datça merkezine yaklaşık 35 km uzaklıktadır ve oraya dağlar arasından kıvrılan manzaralı bir yolla gidilir. Antik çağın önemli liman kentlerinden biri olan Knidos, şarap ticaretiyle tanınmış; astronom Eudoksos ile İskenderiye Feneri'ni yapan Sostratos bu kentin insanlarıdır. Eğimli araziye teraslar halinde yayılan kent, Miletoslu Hippodamos'un ızgara planı ilkesine göre düzenlenmiştir.
İki liman ve tiyatrolar
Kent kısmen ana karada, kısmen de bir zamanlar ada olan Deveboynu üzerinde kurulmuştur; ikisini birleştiren set sayesinde iki ayrı liman oluşmuştur. Limanlardan biri savaş gemilerine, diğeri ticaret gemilerine hizmet ediyordu. Liman yakınındaki küçük tiyatro kazılarla açığa çıkarılıp onarılmıştır; kentte ayrıca büyük bir tiyatro, bir odeon ve farklı tanrılara adanmış kutsal alanlar bulunur.
Yuvarlak tapınak ve Knidos Afroditi
Knidos'un antik dünyadaki ününü, heykeltıraş Praksiteles'in MÖ 4. yüzyılda kent için yaptığı Afrodit heykeli taşır. Özgün eser günümüze ulaşmamıştır ve sonraki dönemlerde yapılan kopyalarından tanınır. Kentin yüksek bir terasındaki yuvarlak tapınak temeli uzun süre bu heykelin durduğu yer olarak yorumlandı; ancak Türkiye Kültür Portalı'na göre sonraki araştırmalar yapının başka bir tanrıya adanmış olduğunu gösteriyor.
Ziyaret bilgisi
Ören yeri T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlıdır ve kazılar Selçuk Üniversitesi ekibince sürdürülür. Ziyaret saatleri mevsime göre değişebildiğinden, yola çıkmadan önce Bakanlığın sayfasından güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz. Turizm sezonunda Knidos'a tekneyle de ulaşılabilir. Ören yeri geniş bir alana yayıldığı için yanınıza su, şapka ve rahat ayakkabı almanızı öneririz.
Köyler
Datça'nın eski köyleri, korsan tehlikesi nedeniyle doğrudan kıyıda değil, denizden bir miktar içeride kurulmuştur. Bu yüzden köylerin bir kısmı yamaçlarda yer alır; aşağıdaki koylar ise zamanla birer tatil yerine dönüşmüştür. Zeytinlikler ve badem bahçeleri arasındaki bu yerleşimler, yarımadanın gündelik yaşamını yakından görmek için güzel bir fırsat sunar.
Hızırşah
Datça merkezine yakın Hızırşah, geleneksel mimarisini koruyan bir kırsal sit alanıdır. Tek odalı, yığma taş evler köy dokusunun temel parçasıdır. Köyde kısa bir yürüyüş, yarımadanın eski kırsal yaşamı hakkında fikir verir.
Mesudiye ve Hayıtbükü
Datça'dan çam ağaçları arasında kıvrılan bir yolla ulaşılan Mesudiye, badem, zeytin ve nar bahçeleriyle çevrili, yamaca kurulmuş sakin bir köydür. Köye yaklaşırken aşağıdaki koyları geniş bir açıyla görürsünüz. Köyün denize açılan koyu Hayıtbükü'nde, köylülere ait küçük bir iskele bulunur.
Palamutbükü
Datça merkezine yaklaşık 25 km uzaklıktaki Palamutbükü, uzun bir plajı ve teknelerin yanaştığı küçük bir iskelesi olan bir tatil köyüdür. Güney kıyıdaki bu koy, Knidos gezisine kolayca eklenebilecek bir duraktır.
Yazıköy
Knidos yolundaki son köy olan Yazıköy, Palamutbükü'nün biraz içerisinde, badem ve zeytin ağaçları arasında yer alır. Beyaz badanalı evleri, maviye boyanmış kapı ve pencereleri ve arnavut kaldırımlı sokaklarıyla dikkat çeker. Knidos ören yeri de bu köyün sınırları içindedir.
Cumalı, Sındı ve Betçe köyleri
Yarımadanın batısındaki verimli topraklarda yer alan Mesudiye, Sındı, Yaka, Yazıköy ve Cumalı, geleneksel olarak "beş köy" anlamına gelen Betçe adıyla birlikte anılır. Küçük Cumalı ve sakin Sındı, Knidos yolunda zeytinlikler arasında kısa bir mola için elverişlidir.
Manzara noktaları
- Balıkaşıran: Marmaris yönünden gelirken yarımadanın en dar kesiminden geçersiniz; buradan hem Gökova hem de Hisarönü körfezi görülür.
- Kızlan yel değirmenleri: Sırt boyunca dizilen değirmenler, fotoğraf çekmek isteyenlerin sık uğradığı bir noktadır.
- Mesudiye yolu: Köye inerken Hayıtbükü ve çevresindeki koylar geniş bir açıyla izlenebilir.
- Knidos ve Deveboynu: Ören yerinin yüksek teraslarından iki denizin birleştiği burun ve antik limanlar bir arada görülür.
Faydalı bağlantılar
- Knidos Ören Yeri: ziyaret bilgisi (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı) (yeni sekmede açılır)
- Knidos Antik Kenti (Türkiye Kültür Portalı) (yeni sekmede açılır)
- Datça (GoTürkiye) (yeni sekmede açılır)
- Eski Datça (Datça Kaymakamlığı) (yeni sekmede açılır)
- Yel Değirmenleri (Datça Kaymakamlığı) (yeni sekmede açılır)