Datça Yarımadası, kuzeyde Gökova, güneyde Hisarönü körfezleri arasında batıya doğru uzanan dar ve dağlık bir kara parçasıdır. Ege ile Akdeniz'in buluştuğu bu uçta günler denizde, eski patikalarda ya da taş evli köylerde geçer; yarımada, acele etmeden gezenlere çok şey sunar.
Aşağıdaki öneriler, otelimizin bulunduğu Kızlan'dan yola çıkarak yarımadayı tanımak isteyenler için hazırlandı. Mevsimlik etkinliklerin, tekne programlarının ve ziyaret saatlerinin yıldan yıla değişebileceğini unutmayın; yola çıkmadan önce güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz.
Denizde bir gün
Datça limanından tekne turları
Yaz sezonunda Datça limanından kalkan günübirlik tekneler, gün boyunca birkaç koyda yüzme molası verir. Kıyı boyunca irili ufaklı çok sayıda koy vardır ve bunların bir kısmına karadan ulaşmak zahmetli olduğundan tekne işinizi kolaylaştırır. Suyu çok berrak olduğu için Akvaryum adıyla da anılan Gerence Koyu, turların sık uğradığı yerlerdendir. Güzergâh ve kalkış saatleri hava ile mevsime göre değiştiğinden ayrıntıları limanda sormanızı öneririz.
Şnorkel ve tüplü dalış
Koyların berrak ve sakin suları, maske ve şnorkelle kıyıya yakın dolaşmak için elverişlidir. Yarımada tüplü dalış yapanların da ilgisini çeker; dalışlarınızı belgeli bir dalış merkezi ve eğitmen eşliğinde planlayın. Türkiye'de su altı kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu bazı alanlarda bilimsel çalışmalar dışında dalış yasaktır; su altında görebileceğiniz tarihi kalıntılara dokunmayın ve hiçbir parçayı yerinden almayın.
Rüzgâr sörfü ve yelken
Yazın güçlenen rüzgârlar, yarımadanın kuzey kıyısındaki plajları rüzgâr sörfü için elverişli kılar; bazı plajlarda bu sporu öğrenmek isteyenlere yönelik kulüpler bulunur. Girintili kıyıları ve doğal limanlarıyla Datça, yelkenliler ve mavi yolculuk tekneleri için de bilinen bir duraktır. Bu sporlara yeniyseniz bir eğitmenle başlamanız güvenli olur.
Yürüyüş ve bisiklet
Karia Yolu'nun Datça bölümü
Karia Yolu, antik Karia bölgesinin kıyılarını ve iç kesimlerini birbirine bağlayan uzun mesafeli bir yürüyüş rotasıdır. Datça bölümünde patika, Datça ya da Eski Datça'dan çıkıp Hızırşah, Domuzçukuru, Hayıtbükü ve Palamutbükü üzerinden Knidos'a ve burnun ucundaki Deveboynu Feneri'ne varır. Dönüşte seyrek yerleşimli kuzey kıyısını izler ve yarımadanın en dar yeri olan Balıkaşıran'da sona erer. Etaplardan biri Körmen'den Kızlan üzerinden Eski Knidos'a uzanır; tüm etapların koordinat dosyaları Karia Yolu'nun internet sitesinde paylaşılır.
Yürüyüş için pratik notlar
Yürüyüş için ilkbahar ve serin aylar uygundur. Muğla Valiliği, orman yangını riskinin yüksek olduğu aylarda Datça-Reşadiye Yarımadası ormanları dâhil birçok ormanlık alana giriş yasağı getirebiliyor; yasağın dönemi ve kapsamı valilikçe ilan edildiği için özellikle yaz ve sonbaharda yola çıkmadan önce güncel kararı kontrol edin. Bazı bölümler oldukça ıssızdır: yanınıza yeterli su ve yiyecek alın, rotanızı önceden birine bildirin.
Bisiklet
Yarımadanın virajlı köy yolları bisikletle keşfetmeye de uygundur. Karia Yolu'nun internet sitesi, yürüyüş rotalarının yanında bir bisiklet güzergâhının koordinat dosyasını da sunar. Yarımada dağlık olduğundan yokuşlara hazırlıklı olun ve yaz aylarında sabahın erken saatlerinde yola çıkın.
Knidos ve gün batımı
Knidos Ören Yeri
Yarımadanın batı ucundaki Tekir Burnu'nda, Datça'dan dolambaçlı ama manzarası bol bir yolla yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta bulunan Knidos, Batı Anadolu kıyısının önemli antik kentlerinden biridir. Kent, ana karadaki yerleşim ile Kap Krio adı verilen ada kesiminden oluşan ikili bir yapıya sahiptir ve iki limanı vardır. Praksiteles'in ünlü Afrodit heykeli bu kent için yapılmıştı; bugün yuvarlak tapınak terası, tiyatrolar ve limanlar çevresindeki kalıntılar arasında dolaşabilirsiniz.
Deveboynu'nda gün batımı
Burnun ucundaki Deveboynu Feneri çevresi, açık denize bakan manzarasıyla gün batımını izlemek için sevilen bir noktadır. Ören yerinin ziyaret saatleri sınırlı olduğundan planınızı Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze sayfasındaki güncel saatlere göre yapın ve dönüş yolunu karanlıkta yavaş sürün.
Köyler, pazarlar ve el emeği
Eski Datça
İlçe merkezinin üstündeki yamaçta yer alan Eski Datça, Arnavut kaldırımlı sokakları, avlulu taş evleri ve begonvillerle sarılı duvarlarıyla yarımadanın geleneksel dokusunu korur. Şair Can Yücel'in yaşamının son yıllarını geçirdiği ev de buradadır. Küçük dükkânlar ve el sanatları atölyeleri arasında dolaşmak için birkaç saat ayırın.
Kızlan'ın yel değirmenleri
Kızlan, yamaç boyunca aşağıdan yukarıya arka arkaya dizilmiş, kapıları güneye bakan altı yel değirmeniyle tanınır. En öndeki değirmen Datça Kaymakamlığı tarafından restore edilmiştir; bu sıra, fotoğraf için sevilen bir duraktır.
Betçe köyleri ve Palamutbükü
Yarımadanın batı kesimindeki Mesudiye, Sındı, Yakaköy, Yazıköy ve Cumalı köyleri birlikte Betçe adıyla anılır. Knidos ören yeri de Yazıköy'ün (bugün Yazı Mahallesi) sınırları içindedir; bu köylerden bazılarını antik kent gezisiyle birleştirebilirsiniz. Knidos'a yakın bir koydaki Palamutbükü ise uzun bir plajı olan küçük bir balıkçı köyüdür ve öğle molası için hoş bir duraktır.
Cumartesi pazarı ve yerel ürünler
Cumartesi günleri Datça merkezinde kurulan pazarda yarımadanın bahçelerinden gelen meyve ve sebzelerin yanı sıra badem, kekik balı ve yabani otlar bulunur. Yarımadada ipekböcekçiliği yeniden canlandırıldı; yerel atölyelerin ipek ürünlerine ve Sanatçılar Sokağı'ndaki el işlerine de göz atabilirsiniz.
Badem çiçeği mevsimi
Kışın sonuna doğru, çoğunlukla şubat ayında, yarımadadaki badem ağaçları beyaz ve pembe çiçeklerle örtülür ve baharın yaklaştığını haber verir. Datça Belediyesi bu dönemi, ilki 2018'de düzenlenen Badem Çiçeği Festivali ile kutlar; önceki yıllarda doğa yürüyüşleri ile yerel ürün ve el sanatları tezgâhları programda yer aldı. Festival tarihleri her yıl değiştiği için belediyenin etkinlik sayfasını takip edin.
Doğaya saygı: Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi
Datça ve Bozburun yarımadaları, 1990'da Bakanlar Kurulu kararıyla Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi. Bölge; çok sınırlı bir alanda yetişen Datça hurmasına (Phoenix theophrasti), vadi içlerindeki sığla ağaçlarına, yaban keçisi, Akdeniz foku ve su samuru gibi türlere ev sahipliği yapar. Kıyı sularındaki deniz çayırları (Posidonia oceanica) da bölge için hazırlanan planla koruma altına alınmıştır. Yarımadanın tadını çıkarırken birkaç basit alışkanlık büyük fark yaratır:
- Çöpünüzü geri götürün; koylarda ve patikalarda iz bırakmayın.
- Açık alanda ateş yakmayın, sigara izmaritini doğaya atmayın; yaz aylarında yangın riski yüksektir.
- Fok, kara kaplumbağası ya da yaban keçisi görürseniz mesafenizi koruyun ve beslemeye çalışmayın.
- Yabani orkideleri ve soğanlı bitkileri koparmayın, sökmeyin.
- Kendi teknenizle geziyorsanız deniz çayırlarının üzerine demir atmaktan kaçının.
Mevsimlere göre Datça
İlkbahar
Mart-mayıs arası yürüyüş için uygun bir dönemdir; yamaçlar kır çiçekleri ve yabani orkidelerle renklenir. Deniz mayısta henüz serindir; su sıcaklığı yaklaşık 19 °C'dir.
Yaz
Haziran-ağustos arası sıcak ve kurak geçer; tekne turları ve su sporları bu dönemde yoğunlaşır. Temmuz ve ağustosta deniz suyu yaklaşık 24-25 °C'dir. Bu aylarda kuzey kıyısında rüzgâr etkili olur; yürüyüş planlarken ormanlık alanlara giriş kısıtlamalarını da göz önünde bulundurun.
Sonbahar
Eylülde deniz hâlâ ılıktır (yaklaşık 23-25 °C), ekimde ise yaklaşık 21-23 °C'ye iner. Datça'daki denize bakan amfitiyatro, yaz ve sonbahar aylarında konser ve festivallere sahne olabilir; güncel program için belediyenin etkinlik sayfasına bakın.
Kış
Kışlar ılık ve yağışlıdır, ancak açık ve sakin günler yürüyüş ve köy gezileri için uygundur. Ocak ayında Datça Belediyesi uluslararası bir açık deniz kış yüzme maratonu düzenler; şubata doğru da badem çiçekleri açar.